Τι προωθούν με τον “ΚΑΠΟΔΙΣΤΡΙΑ Β”

Όχι στην πιο νεοφιλελεύθερη τοπική αυτοδιοίκηση

Η κυβέρνηση πρόβαλε τον λεγόμενο “Καποδίστρια Β’” σαν την αναγκαία νέα μεταρρύθμιση του κράτους που θα δημιουργούσε ισχυρούς δήμους, λιγότερες νομαρχίες και περιφέρειες, με απευθείας εκλογή του περιφερειάρχη. Θα ολοκλήρωνε έτσι την “αυτοδιοίκηση” και στον τρίτο βαθμό προκειμένου να ισχυροποιήσει την “περιφερειακή ανάπτυξη”.

Στο συνέδριο της ΕΝΑΕ, των νομαρχιών δηλαδή, ο ίδιος ο υπουργός Εσωτερικών ξεκαθάρισε πως πρόκειται για μια απλή διοικητική διαίρεση, πιο συγκεντρωτική, με έξι περιφέρειες και –ίσως– δεκαέξι νομαρχίες.

Αργότερα, με μελέτες και εκθέσεις για 300 πάνω-κάτω δήμους από 1.031, που παρουσίασε το Ινστιτούτο της ΚΕΔΚΕ, φάνηκε πως δεν υπάρχει τόσο χρήμα που να αποδώσει τους θεσμοθετημένους πόρους, ούτε ουσιαστικό αντικείμενο ώστε να τροποποιήσουν αρμοδιότητες χωρίς πραγματική εκχώρηση εξουσίας –ή μέρους της– από το κεντρικό κράτος.

Κι ενώ οι ενοποιήσεις έδειχναν να προχωρούν και με τη σύμφωνη γνώμη –παρά τις αντιρρήσεις– του ΠΑΣΟΚ, υπήρξαν φωνές, ακόμα και από τη ΝΔ, που διαφώνησαν πριν φτάσουμε στις λεπτομέρειες.

Βέβαια, και μόνο από τους πρώτους χάρτες συνενώσεων φάνηκε ότι ο “Καποδίστριας Β’” συμπτύσσει περιοχές πάνω στο χάρτη και όχι στην πραγματικότητα. Είναι χαρακτηριστικό ότι σε ορισμένες περιπτώσεις δεν υπάρχουν ούτε δρόμοι που να ενώνουν κάποιους τεράστιους γεωγραφικά δήμους της υπαίθρου.

Στη ΔΕΘ ο πρωθυπουργός δήλωσε πως οι συνενώσεις θα προχωρήσουν μέχρι τις εκλογές του 2010. Φυσικά, μέχρι σήμερα, δεν έχει γίνει καμία ουσιαστική συζήτηση για τη μέχρι τώρα πορεία του πρώτου “Καποδίστρια” ή του ρόλου και των αρμοδιοτήτων της νομαρχιακής αυτοδιοίκησης.

Παρ’ όλα αυτά, αποτελεί κοινό τόπο το γεγονός πως δόθηκαν αρμοδιότητες χωρίς ανάλογους πόρους, έτσι που οδηγήθηκε η αυτοδιοίκηση σε εισπρακτικές, φορομπηκτικές πολιτικές με αυξήσεις τελών, ανταποδοτικές υπηρεσίες, τραπεζικά δάνεια, έλλειψη μηχανισμών ελέγχου –για το περιβάλλον, για παράδειγμα–, και ένα τεράστιο έλλειμμα δημοκρατικού και κοινωνικού ελέγχου από τους πολίτες.

Μάλιστα, στις συνενώσεις της περιφέρειας πολλά χωριά βρέθηκαν ουσιαστικά περιθωριοποιημένα. Ακόμα, ο κατάλογος με τις αρμοδιότητες που δόθηκαν και μετά πάρθηκαν πίσω θα μπορούσε να είναι πολυσέλιδος: προσφυγές στο Συμβούλιο της Επικρατείας και, κυρίως, πλήρης ασάφεια του ρόλου και των ορίων κάθε επιπέδου αυτοδιοίκησης. Δήμοι και δήμαρχοι που πρωτοστάτησαν σε ιδιωτικοποιήσεις και παραχωρήσεις. Δήμαρχοι και νομάρχες που το μόνο που ήξεραν καλά ήταν να δηλώνουν αναρμόδιοι.

Χαρακτηριστικό είναι επίσης ότι από τους θεσμοθετημένους πόρους το κράτος χρωστάει στην αυτοδιοίκηση 12 δισ. ευρώ.

Τα επιχειρήματα-μύθοι

Η κυβέρνηση πρόβαλε –και η αντιπολίτευση αποδέχτηκε σαν ισχυρά επιχειρήματα– ορισμένους μύθους.

Όπως, για παράδειγμα, ότι πρέπει να εναρμονιστούμε δομικά-διοικητικά με την ΕΕ με το να έχουμε τρεις βαθμούς αυτοδιοίκησης, “ισχυρούς” ΟΤΑ, άρα λιγότερους. Και μάλιστα, αυτό πρέπει να γίνει τώρα, χωρίς προϋποθέσεις – ειδάλλως, πώς θα διαχειριστούν το Δ’ ΚΠΣ που αφορά κυρίως(;) την περιφέρεια;

Πάνω σε αυτό το συλλογισμό στηρίχθηκε και η ΕΝΑΕ και η ΚΕΔΚΕ. Όμως, η “κακοδαιμονία” της αυτοδιοίκησης είναι ότι πρόκειται για ετεροδιοίκηση, γεγονός που το μαρτυρά και η προτεινόμενη νέα διαίρεση –δεν την αποφασίζουν οι ίδιοι οι δήμοι– αλλά και το μέχρι τώρα καθεστώς με το οποίο ελέγχονται όλες οι πράξεις των δημοτικών και νομαρχιακών συμβουλίων από τις κατά τόπους περιφέρειες. Δηλαδή, ένας διορισμένος υπάλληλος ελέγχει τη δραστηριότητα των αιρετών.

Η “κακοδαιμονία” της αυτοδιοίκησης στηρίχθηκε στα ελάχιστα οικονομικά, στην εξάρτηση και την υποταγή στο κράτος.

Ας γυρίσουμε όμως στα βασικά επιχειρήματα των αναγκαστικών συνενώσεων της “νέας μεγάλης μεταρρύθμισης”:

1. Είναι λάθος πως δεν συναντάμε στην Ευρώπη μόνο δύο βαθμούς αυτοδιοίκησης.
2. Είναι λάθος πως δεν συναντάμε στην Ευρώπη πρωτοβάθμιους ΟΤΑ αντίστοιχους πληθυσμιακά και γεωγραφικά – σε ορισμένες περιπτώσεις μάλιστα είναι πολύ μικρότεροι.
   Έτσι, το επιχείρημα περί εναρμόνισης με την ΕΕ είναι τουλάχιστον αστήρικτο. Ο πίνακας 2 είναι ενδεικτικός.
3. Είναι ψέμα πως όλα αυτά γίνονται για να μπορέσουν να διαχειριστούν στις νέες αιρετές περιφέρειες το Δ’ ΚΠΣ, καθώς σκοπός είναι δίπλα στον αιρετό περιφερειάρχη να διορίσουν κι έναν περιφερειάρχη υπάλληλο του υπουργείου Οικονομικών. Ακόμη, με το νόμο 3614/2007 ήδη καθόρισαν πως η διαχείριση, ο έλεγχος και η εφαρμογή των αναπτυξιακών παρεμβάσεων για το Δ’ ΚΠΣ ανήκει στην κυβέρνηση.
4. Τα σημεία που θα μπορούσε κάποιος να δει τις κραυγαλέες διαφορές με την υπόλοιπη Ευρώπη βρίσκονται στο εύρος των οικονομικών μεγεθών που διαχειρίζονται οι δήμοι και οι νομαρχίες.
5. Πέραν όμως του λογαριασμού έσοδα-έξοδα, υπάρχει το Πρόγραμμα Δημοσίων Επενδύσεων. Οι δημόσιες επενδύσεις, έργα δηλαδή, γίνονται στην Ελλάδα κατά 80% από την κεντρική κυβέρνηση και κατά ποσοστό μικρότερο του 20% από την αυτοδιοίκηση. Αντίστοιχα, στις χώρες της Ευρώπης η “αυτοδιοίκηση” υλοποιεί έργα που κυμαίνονται σε ποσοστά 50%-90% του συνόλου των δημόσιων επενδύσεων.
6. Τέλος, μια μεγάλη διαφορά μας, που θα απαιτούσε “μεταρρύθμιση”, αφορά τις κοινωνικές δαπάνες που αναλαμβάνει η αυτοδιοίκηση στην Ευρώπη, καθώς και τα διάφορα όργανα ελέγχου των αποφάσεων των δήμων. Όπως επίσης, τις συνοικιακές συνελεύσεις ή τις συνελεύσεις διαμερισμάτων, με εκτέλεση και έλεγχο έως και του 8% του δημοτικού προϋπολογισμού. Μορφές ελέγχου και συμμετοχής, κατακτήσεις των λαϊκών στρωμάτων που παραμένουν παρά και ενάντια στη λογική των νεοφιλελεύθερων επιχειρηματικών δήμων.

Με όλα όσα αναφέρθηκαν, νομίζουμε πως σε άλλη κατεύθυνση θα έπρεπε να είναι μια μεταρρύθμιση που θα αφορούσε την αυτοδιοίκηση:

• Να επιδιωχθεί σταθερή και αυξανόμενη χρηματοδότηση, σύμφωνα με την αύξηση του ΑΕΠ και σε ποσοστό όχι μικρότερο του 12% του κρατικού προϋπολογισμού.
• Κατάργηση της ανταποδοτικότητας των υπηρεσιών για την ανακούφιση των λαϊκών στρωμάτων από την έμμεση και άμεση φορολογία, τα τέλη, τα πρόστιμα κ.ά.
• Χρηματοδότηση των μεγάλων έργων υποδομής, όπως σχέδιο πόλης, κυκλοφοριακό, αντισεισμικός σχεδιασμός, πολιτιστικές υποδομές και μια σειρά άλλων έργων, από το Πρόγραμμα Δημοσίων Επενδύσεων.
• Εφαρμογή της απλής αναλογικής στην εκλογή όλων των οργάνων. Καθιέρωση θεσμών λαϊκού ελέγχου και ανακλητότητας, που διασφαλίζουν την αποφασιστική συμμετοχή των πολιτών στη διαμόρφωση αγωνιστικής και διεκδικητικής πολιτικής αυτονομίας απέναντι στην κεντρική εξουσία.

Τα παραπάνω θα μπορούσαν να αποτελούν την αναγκαία μεταρρύθμιση της αυτοδιοίκησης.

Όμως, τα όσα προωθούνται οδηγούν ακόμη πιο μακριά από το λαό την “αυτοδιοίκηση”, και την υποτάσσουν στο κράτος και τις νεοφιλελεύθερες πολιτικές παραχωρήσεων δημόσιων χώρων, παραλιών, λιμανιών, έργων με βάση τα ΣΔΙΤ κ.λπ. Σε αυτή τη μεταρρύθμιση, το πιο συγκεντρωτικό κράτος της Ευρώπης θέλει να υποτάξει ακόμη περισσότερο την αυτοδιοίκηση.

Πίνακας 1: Έσοδα και Δαπάνες της Αυτοδιοίκησης

ως ποσοστό % των δαπανών της Κεντρικής Διοίκησης

Χώρες	Έσοδα	Έξοδα	Έτος
Αυστρία	24,17	22,38	1999
Βέλγιο	13,06	12,39	1998
Γαλλία	23,46	21,10	1997
Γερμανία	23,15	22,35	1998
Ελλάδα	6,93	5,88	1999
Ην. Βασίλειο	27,82	27,98	1998
Ιρλανδία	33,06	33,65	1997
Ισπανία	20,63	18,27	1997
Ιταλία	31,72	31,88	1999
Σουηδία	52,77	54,19	1999
Φινλανδία	56,54	56,59	1998

Πηγή: International Monetary Fund,

Government Finance Statistics Yearbook, 2002

 

 

Πίνακας 2: Διοικητική Διαίρεση

των κρατών μελών της Ευρωπαϊκής Ένωσης

Κράτη μέλη	Τριτοβάθμιοι ΟΤΑ	Δευτεροβάθμιοι ΟΤΑ	Πρωτοβάθμιοι ΟΤΑ
Αυστρία	-	-	2.353 Δήμοι
Βέλγιο	-	10 Επαρχίες	589 Δήμοι
Γαλλία	22 Περιφέρειες	100 Διαμερίσματα	36.763 Δήμοι
Γερμανία	-	323 Κομητείες	12.500 Δήμοι
Δανία	-	14 Κομητείες	275 Δήμοι
Ελλάδα	-	54 Νομ. Αυτοδιοικήσεις	1.031 Δήμοι
Ην. Βασίλειο	8 Περιφέρειες	34 Επαρχίες	238 Δήμοι
Ιρλανδία	8 Περιφέρειες	34 Επαρχίες	80 Δήμοι
Ισπανία	17 Αυτόνομες περιφέρειες	50 Επαρχίες	8.082 Δήμοι
Ιταλία	20 Περιφέρειες	103 Επαρχίες	8.104 Δήμοι
Ολλανδία	-	12 Επαρχίες	496 Δήμοι
Πορτογαλία	-	18 Επαρχίες	308 Δήμοι
Σουηδία	2 Περιφέρειες	20 Κομητείες	290 Δήμοι
Φινλανδία	-	-	455 Δήμοι

 

Άρθρο στην εφημερίδα Αυγή, 13/09/2007

 

 

Ο ΣΥΡΙΖΑ μπορεί να ανοίξει δρόμους για μια μεγάλη αριστερά

Η μεγαλύτερη δυνατή εκλογική ενίσχυση του ΣΥΡΙΖΑ, δηλαδή η μεγαλύτερη δυνατή αύξηση της κοινοβουλευτικής του ομάδας, δεν είναι μόνο ένας εκλογικός στόχος, μια απλή καταγραφή.

Αποτελεί ένα σημαντικό βήμα για την πολιτική κατοχύρωση του ΣΥΡΙΖΑ, κατοχύρωση της προσπάθειας του όλο το προηγούμενο διάστημα να σηκώσει στις πλάτες του την υπεράσπιση όλων των αγώνων και των κινημάτων των εργαζόμενων, της νεολαίας, των ενεργών πολιτών, απέναντι στην Καραμανλική διακυβέρνηση. Έχουμε κάθε λόγο να είμαστε αισιόδοξοι ότι αυτό θα το καταφέρουμε και πρέπει να το καταφέρουμε για να δώσουμε στο εγχείρημα μας την δύναμη του σχεδιασμού της επόμενης μέρας στα πράγματα της Αριστεράς.

Αριστερά και Ενωτικά: αυτό γίνεται δυνατό, μετά από πολλά χρόνια, ακριβώς γιατί υπάρχει ο ΣΥΡΙΖΑ. Ο ΣΥΡΙΖΑ είναι πλέον χώρος συνεργασίας δυνάμεων της Αριστεράς. Δυνάμεων από την Κομμουνιστική Αριστερά, μέχρι δυνάμεις σοσιαλιστικής προέλευσης, δυνάμεις της ριζοσπαστικής οικολογίας, ανένταχτους και ενεργούς πολίτες. Είναι χώρος που καταφέρνει μέσα από την συνύπαρξη αυτών των δυνάμεων να υπηρετεί την παρουσία μίας αντιδικομματικής και αντινεοφιλελεύθερης πολιτικής. Αυτές οι βάσεις πρέπει να διατηρηθούν, να ενισχυθούν, να γίνουν τα μόνιμα χαρακτηριστικά του αγώνα μας. Με αυτή την κατεύθυνση θα υπηρετηθεί αποτελεσματικά το κάλεσμα στην υπόλοιπη αριστερά, το κάλεσμα στο λαό των κινημάτων, η επιτάχυνση της συσπείρωσης όλης της αριστεράς, σε ένα διακριτό και ανταγωνιστικό πόλο απέναντι σε Ν.Δ.-ΠΑΣΟΚ. Ο ΣΥΡΙΖΑ απαιτεί και διεκδικεί ένα ρόλο αλλαγής των πραγμάτων και αυτή η δύναμη είναι που ξαναδίνει χαμόγελο στα χείλη τόσων αριστερών, τόσων ανθρώπων του λαού που αγωνιούν για το ποιος θα εκφράσει τις ανάγκες και τα συμφέροντα τους.

Πρέπει να ξέρουμε πως ο δικομματισμός δυσαρεστείται ήδη από το εγχείρημα μας, από την σχέση του με την νεολαία, από την ελπίδα που μπορεί να δώσει στους πολλούς και φτωχούς της νεοφιλελεύθερης Ελλάδας. Πρέπει να ξέρουμε ότι ο δικομματισμός ενοχλείται ήδη που μέσα στην αριστερά εμφανίζεται μία δύναμη που αντιπολιτεύεται την πολιτική του, αρνείται τις συνεργασίες μαζί του, και φιλοδοξεί, κυρίως αυτό, να παίξει ρόλο στο ζωντάνεμα όλου του αριστερού κινήματος στη χώρα μας.

Αυτή είναι η γραμμή που πρέπει να ενισχύσουμε μέσα από αυτές τις εκλογές, αυτή είναι η γραμμή που θέλουμε να είναι στις 17 Σεπτέμβρη πιο πλατιά και βαθιά μέσα στην κοινωνία, αυτή είναι η γραμμή που μπορεί να κάνει τον ΣΥΡΙΖΑ να ανοίξει δρόμους για μια μεγάλη αριστερά, ενωτική, μαχητική, λαϊκή, χρήσιμη στην αλλαγή του τοπίου. Με αυτά στο μυαλό μας δίνουμε τη μάχη των εκλογών, αριστερά και πάνω από όλα ενωτικά!

του Βασίλη Χατζηλάμπρου, υποψήφιου βουλευτή Αχαΐας του ΣΥΡΙΖΑ